De geschiedenis van de podcast: Van iPod tot video podcast
Deel 3: Wanneer begon Podcasting?
Podcasting begon niet op één duidelijk aanwijsbare dag. Het medium ontstond geleidelijk uit verschillende technische ontwikkelingen op het gebied van digitale audio, weblogs en RSS-feeds. De eerste experimenten vonden al rond het jaar 2000 plaats. In 2003 verschenen audioprogramma’s die sterk op moderne podcasts leken. Toch wordt 2004 meestal gezien als het officiële geboortejaar van podcasting. In dat jaar kwamen de techniek, speciale downloadsoftware, draagbare audiospelers en de naam ‘podcasting’ samen.
Een jaar later maakte Apple het nieuwe medium toegankelijk voor een groot publiek door podcasts in iTunes te integreren.
In welk jaar begon podcasting?
Het korte antwoord is: podcasting begon rond 2003 en 2004.
In 2003 werden al terugkerende audioprogramma’s via RSS aangeboden. In 2004 verschenen toepassingen waarmee luisteraars nieuwe afleveringen automatisch konden downloaden en op een draagbare mp3-speler konden zetten.
Ook werd in februari 2004 voor het eerst de term ‘podcasting’ voorgesteld. Daardoor kreeg het nieuwe medium een herkenbare naam.
Omdat al deze ontwikkelingen in 2004 samenkwamen, wordt dat jaar doorgaans als het geboortejaar van de podcast beschouwd.
De technische basis ontstond eerder
De geschiedenis van podcasting begint bij RSS. De afkorting RSS staat voor Really Simple Syndication en verwijst naar een techniek waarmee websites automatisch nieuwe inhoud kunnen verspreiden. RSS werd aanvankelijk vooral gebruikt voor weblogs en nieuwssites. Een bezoeker kon zich op een feed abonneren en vervolgens automatisch zien wanneer er een nieuw artikel was gepubliceerd.
Later werd het mogelijk om aan zo’n feed een digitaal bestand toe te voegen. Dit gebeurde met een zogenoemde enclosure. Een RSS-feed kon daardoor niet alleen naar tekst verwijzen, maar ook naar bijvoorbeeld een mp3-bestand.
De RSS 2.0-specificatie beschreef enclosures als bestanden die aan een item konden worden gekoppeld. Deze mogelijkheid werd de technische basis voor het automatisch verspreiden van podcastafleveringen.
Podcasting in 2003
Het jaar 2003 was een belangrijk overgangsjaar.
Journalist en radiopresentator Christopher Lydon begon interviews en gesprekken op internet te publiceren. Met technische ondersteuning van Dave Winer werden deze opnamen via RSS beschikbaar gemaakt.
Deze programma’s worden regelmatig genoemd als vroege voorbeelden van podcasting. Ze hadden namelijk verschillende eigenschappen die moderne podcasts nog steeds hebben:
- ze bestonden uit losse afleveringen;
- de afleveringen waren online beschikbaar;
- de luisteraar kon ze op een zelfgekozen moment afspelen;
- nieuwe opnamen werden via een RSS-feed verspreid.
De programma’s werden destijds nog vaak audioblogs genoemd. Het woord podcast bestond immers nog niet.
Waarom wordt 2004 het geboortejaar van Podcasting genoemd?
In 2004 kwamen verschillende ontwikkelingen samen die van podcasting een herkenbaar medium maakten.
Er verscheen software waarmee audiobestanden uit RSS-feeds automatisch konden worden gedownload. Draagbare mp3-spelers, en vooral de Apple iPod, waren inmiddels populair geworden. Ook werd een naam bedacht voor de nieuwe vorm van online audio.
De Britse journalist Ben Hammersley schreef op 11 februari 2004 in The Guardian over de groei van online radio. Hij stelde daarbij onder andere het woord ‘podcasting’ voor. Het artikel beschreef hoe mp3-spelers, goedkope audiosoftware en weblogs samen een nieuwe vorm van amateur-radio mogelijk maakten.
Later dat jaar raakte de term steeds meer ingeburgerd. In december 2004 schreef Hammersley opnieuw over de snelle verspreiding van het podcastfenomeen.
Wanneer werd podcasting populair?
Hoewel podcasting in 2004 zijn herkenbare vorm kreeg, was het aanvankelijk vooral populair onder internetliefhebbers, bloggers en technologiekenners.
Gebruikers moesten speciale software installeren, zelf RSS-feeds toevoegen en afleveringen handmatig naar hun mp3-speler synchroniseren. Voor een groot publiek was dat nog relatief ingewikkeld.
Dat veranderde op 28 juni 2005, toen Apple podcastondersteuning toevoegde aan iTunes 4.9. Gebruikers konden binnen iTunes podcasts zoeken, zich erop abonneren en nieuwe afleveringen automatisch ontvangen. Bij de introductie waren volgens Apple meer dan 3.000 gratis podcasts beschikbaar.
De belangstelling was direct groot. Apple meldde op 30 juni 2005 dat gebruikers binnen twee dagen meer dan één miljoen podcastabonnementen via de nieuwe iTunes Podcast Directory hadden afgesloten. Podcasting bestond dus al vóór Apple, maar de integratie in iTunes zorgde ervoor dat het medium veel toegankelijker werd.